TEHİR-İ İCRA NEDİR?
Giriş
Tehiri icra, borçluya karşı başlatılan cebri icra işlemlerinin geçici olarak durdurulmasını sağlayan hukuki bir koruma mekanizmasıdır. İcra takibine konu olan bir mahkeme kararının kesinleşmeden icraya konulması durumunda, borçlu teminat göstererek bu kararın icrasını erteleyebilir. Bu makalede tehiri icranın amacı, hukuki dayanağı, uygulama şartları ve sonuçları incelenmiş; uygulamada karşılaşılan sorunlara dikkat çekilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tehiri icra, teminat, icra hukuku, mahkeme kararı, icranın geri bırakılması, Samsun icra avukatı
1. Giriş
Hukuk sistemlerinde mahkeme kararlarının yerine getirilmesi, yargılamanın en önemli aşamasıdır. Ancak bazı durumlarda, verilen kararın hemen icraya konulması telafisi güç zararlar doğurabilir. İşte bu noktada, kesinleşmeyen mahkeme kararlarının icrasının durdurulması imkânı sağlayan 'tehiri icra' kurumu devreye girer (Yılmaz, 2020). Bu mekanizma, hem davalıyı korunmasız bırakmamakta hem de davacının haklarını teminat altına alarak denge kurmaktadır.
2. Tehiri İcranın Tanımı ve Hukuki Dayanağı
Tehiri icra, istinaf veya temyiz başvurusu yapılmış olan bir mahkeme kararının icrasının geçici olarak ertelenmesidir. Hukuki dayanağını 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 367. ve devamı maddeleri ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) ilgili hükümleri oluşturmaktadır. Özellikle HMK m. 367/2 uyarınca temyiz veya istinaf yoluna başvurulmuşsa kararın icrası, karşı tarafın talebi üzerine yapılabilir; ancak borçlunun teminat göstermesi halinde bu icra ertelenebilir.
3. Uygulama Şartları
Tehiri icra talebinde bulunulabilmesi için bazı şartların gerçekleşmiş olması gerekir:
- Karar kesinleşmemiş olmalıdır:
-Kararın istinaf veya temyiz edilmesi gerekir.
- Borçlunun teminat göstermesi: İcra işlemlerini durdurmak isteyen tarafın, mahkemece kabul edilecek nitelikte bir teminat göstermesi zorunludur.
- Talep üzerine işlem: Mahkeme re’sen tehiri icra kararı veremez; talep üzerine karar verir. İİK m. 36’da ise, ilamın icrasının tehiri için ayrıca icra mahkemesinin karar vermesi gerektiği belirtilmiştir. Tehiri icra kararı konusunda görevli ve yetkili mahkeme takibin yapıldığı yer icra mahkemesidir. Bu da yargılamanın icra safhasında farklı bir yargı merciini devreye sokar.
4. Tehiri İcranın Sonuçları
Tehiri icra kararı verildiğinde, ilamın icrası geçici olarak durdurulur. Bu karar süresince alacaklı icra takibini sürdüremez. Ancak alacaklının zarar görmemesi için gösterilen teminat önemlidir. Eğer temyiz veya istinaf neticesinde karar onanırsa, alacaklı gösterilen teminat üzerinden zararı karşılayabilir. Aksi halde borçlu, icradan korunmuş olur.
5. Sonuç ve Değerlendirme
Tehiri icra kurumu, adaletin sağlanması açısından önemli bir koruma aracıdır. Ancak hem alacaklı hem de borçlunun menfaatlerinin dengelenmesi amacıyla dikkatle uygulanması gerekir. Teminat şartı, bu dengeyi kurmak için kilit rol oynamaktadır. Uygulamadaki farklılıkların giderilmesi, teminat standartlarının netleştirilmesi ve sürelere dair bilinç oluşturulması, bu kurumun daha sağlıklı işletilmesini sağlayacaktır. Hak kaybı yaşamamak adına uzman bir avukattan alınacak hukuki destek ile prosedürün yerine getirilmesi önemlidir.
Avukat&Arabuculu
Behman Doğuhan BAYAT