HIRSIZLIK SUÇU VE CEZASI.HIRSIZLIK SUÇU NEDİR?
1.Giriş
Toplum düzenini ve birey haklarını koruma amacı taşıyan ceza hukuku, mülkiyet hakkını temel bir değer olarak kabul etmektedir. Bu bağlamda, hırsızlık suçu, bireylerin mal varlığına yönelen en yaygın ve ciddi suçlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Türk Ceza Kanunu (TCK)'nun 141. ve devamı maddelerinde düzenlenen hırsızlık suçu, hem cezai yaptırımlar hem de uygulamadaki çeşitliliği bakımından önem arz etmektedir.
Anahtar kelimeler: Hırsızlık suçu, Türk Ceza Kanunu, Samsun avukat, Samsun ceza avukatı
2.Hırsızlık Suçu Nedir?
Hırsızlık suçu, Türk Ceza Yasası'nın "Mal Varlığına Karşı Suçlar" başlığı altında, 141. madde ve devamında düzenlenmiştir. Türk Ceza Yasası'nın 141'inci maddesi; zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alınması olarak tanımlamıştır. Kanun maddesinde bahsi geçen taşınır malın kendisine veya bir başkasına yarar sağlamak için alınmasından kasıt, suçun konusu olan taşınır malı elinde bulunduranın zilyetlikten doğan tasarruf haklarını kullanma olağanın kalmaması ve suç konusu taşınır malın failin fiili hakimiyet alanına taşınmasıdır.
Türk Ceza Yasası'nın "Mal Varlığına Karşı Suçlar" başlığı altında, malvarlığı üzerindeki hakların korunması ve güvence altına alınması amaçlanmıştır. Nitekim bu başlık altında düzenlenen "Hırsızlık" suçu kapsamında korunan hukuki yarar da, taşınır malı elinde bulunduranın rızası olmaksızın bir malının alınmasına engel olunmasıdır. Önemle belirtmek gerekir ki; burada taşınır malı elinde bulunduranın her zaman mülkiyet sahibi olmasına gerek yoktur. Bu suç malın mülkiyetine sahip olmaksızın elinde bulunduran feri zilyede karşı da işlenebilmektedir.
Türk Ceza Yasası'nın 141'inci maddesi kapsamında düzenlenen hırsızlık suçunun basit halini işleyen kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilmektedir.
Hırsızlık suçunda soruşturma ve kovuşturmanın yapılması şikâyete tabi değildir. Ancak kullanma hırsızlığı, paydaş veya elbirliği ile malik olunan mal üzerinde ve bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenen hırsızlık suçları şikayete tabidir. Yine hırsızlık suçunun basit hali ve paydaş veya elbirliği ile malik olunan mal üzerinde ve bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenen hırsızlık suçu uzlaşma hükümlerine tabidir.
3.Hırsızlık Suçunda Nitelikli Halleri Nelerdir?
Hırsızlık suçunun nitelikli hali Türk Ceza Yasası'nın 142'nci maddesinde düzenlenmiştir.
Madde 142- (1) Hırsızlık suçunun;
a) Kime ait olursa olsun kamu kurum ve kuruluşlarında veya ibadete ayrılmış yerlerde bulunan ya da kamu yararına veya hizmetine tahsis edilen eşya hakkında,
b) (Mülga: 18/6/2014-6545/62 md.)
c) Halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım aracı içinde veya bunların belli varış veya kalkış yerlerinde bulunan eşya hakkında,
d) Bir afet veya genel bir felaketin meydana getirebileceği zararları önlemek veya hafifletmek maksadıyla hazırlanan eşya hakkında,
e) Adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında,
f) (Mülga: 2/7/2012-6352/82 md.)İşlenmesi hâlinde, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(2) Suçun;
a) Kişinin malını koruyamayacak durumda olmasından veya ölmesinden yararlanarak,
b) Elde veya üstte taşınan eşyayı çekip almak suretiyle ya da özel beceriyle,
c) Doğal bir afetin veya sosyal olayların meydana getirdiği korku veya kargaşadan yararlanarak,
d) Haksız yere elde bulundurulan veya taklit anahtarla ya da diğer bir aletle kilit açmak veya kilitlenmesini engellemek suretiyle,
e) Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle,
f) Tanınmamak için tedbir alarak veya yetkisi olmadığı halde resmi sıfat takınarak,
g) (…) büyük veya küçük baş hayvan hakkında,
h) (Ek: 18/6/2014-6545/62 md.) Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında,
İşlenmesi hâlinde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun, bu fıkranın (b) bendinde belirtilen surette, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kimseye karşı işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte biri oranına kadar artırılır.
(3) Suçun, sıvı veya gaz hâlindeki enerji hakkında ve bunların nakline, işlenmesine veya depolanmasına ait tesislerde işlenmesi halinde, beş yıldan oniki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu fiilin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, ceza yarı oranında artırılır ve onbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.
(4) (Ek: 6/12/2006 – 5560/6 md.) Hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla konut dokunulmazlığının ihlâli veya mala zarar verme suçunun işlenmesi halinde, bu suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için şikâyet aranmaz.
(5) (Ek: 18/6/2014-6545/62 md.) Hırsızlık suçunun işlenmesi sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması hâlinde, yukarıdaki fıkralar hükümlerine göre verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.
Hırsızlık suçunun 142'nci maddesi düzenlenen şekillerde işlenmesi halinde ceza oranında artış söz konusu olmaktadır.
Yine Türk Ceza Yasası'nın 143'üncü maddesinde suçun gece vakti işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında arttırılmaktadır.
4.Hırsızlık Suçunda İndirim Halleri Nelerdir?
Türk Ceza Yasası'nın 143'üncü ve 147'nci maddeleri arasında hırsızlık suçunda uygulanabilecek indirim halleri düzenlenmiştir. Bu kapsamda hırsızlık suçunun indirim halleri aşağıdaki gibidir;
Hırsızlık suçunun, paydaş veya elbirliği ile malik olunan mal üzerinde veya bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla, işlenmesi halinde iki aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilmektedir.
Hırsızlık suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı halinde verilecek cezada indirim yapılabilir, suçun işleniş şekli ve özellikleri de göz önünde bulundurularak, ceza verilmekten de vazgeçilebilir.
Hırsızlık suçunun, malın geçici bir süre kullanılıp zilyedine iade edilmek üzere işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir. Ancak malın suç işlemek için kullanılmış olması halinde indirim uygulanmayacak ve failin somut olaydaki eylemine göre Türk Ceza Yasası'nın 141'inci maddesi veya 142'inci maddesi kapsamında ceza verilecektir.Hırsızlık suçunun ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak için işlenmesi halinde, olayın özelliğine göre, verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, ceza verilmesinden de vazgeçilebilir.
5.Hırsızlık Suçunda Etkin Pişmanlık Halleri Nelerdir?
Hırsızlık suçu tamamlandıktan sonra ve kişi hakkında yargılama başlamadan önce failin, yardım edenin ya da azmettirenin pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.
Suçun tamamlanmasından sonra, yargılama başladıktan ancak hüküm verilmeden önce pişmanlık gösterilmesi ve mağdurun uğradığı zararın tamamen giderilmesi halinde verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir.
6.Sonuç:
Hırsızlık suçu, yüz kızartıcı bir suç olduğundan kişinin çalışma hayatını, günlük yaşantısı etkiyecek bir suçtur. Taraflar, haklarını koruyabilmek adına profesyonel hukuki destek almalı, süreci bilinçli şekilde yönetmelidir. Bu nedenle hırsızlık suçunda savunmanın bir avukat eşliğinde yapılması hak kaybı yaşanmaması için elzemdir.
Avukat&Arabulucu
Behman Doğuhan BAYAT