UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE TİCARETİ SUÇU VE CEZASI
1. Giriş
Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesi, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaretine yönelik yaptırımları düzenlemektedir. Bu madde, hem birey sağlığını hem de toplumsal düzeni tehdit eden bir suç tipine karşı ceza hukukunun koruma mekanizmasını ortaya koyar.
Bu makalede, madde 188’in yapısı, unsurları, uygulamadaki sorunlar ve yargı kararları doğrultusunda değerlendirmesi yapılacaktır.Uyuşturucu suçları, modern ceza hukukunun en ağır şekilde düzenlediği suçlar arasında yer almaktadır. Suçun yalnızca bireysel zararlara yol açmaması, aynı zamanda organize suç örgütlerinin en temel finans kaynaklarından birini oluşturması, devletlerin bu suça karşı ağır yaptırımlar öngörmesini zorunlu kılmıştır. Türk Ceza Kanunu’nda bu kapsamda en merkezi düzenleme, madde 188’dir.
Anahtar kelimeler: Uyuşturucu madde ticareti, Türk Ceza Kanunu, TCK 188, Samsun Ceza Avukatı
2. TCK 188. Madde: Metin ve Genel Değerlendirme
TCK m.188, “Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti” başlığı altında düzenlenmiştir. Maddede; uyuşturucu veya uyarıcı madde üreten, satan, nakleden, ihraç veya ithal eden kişilere yönelik 10 yıldan 30 yıla kadar hapis cezası ve adli para cezası öngörülmektedir. Suçun nitelikli halleri de düzenlenmiş olup, suçun örgütlü işlenmesi, kamu görevlileri eliyle gerçekleştirilmesi, okul çevresinde yapılması gibi durumlarda ceza oranı artırılmaktadır.
3. Suçun Unsurları
a. Fail ve Mağdur:
Madde 188 kapsamındaki suçlar, herkes tarafından işlenebilir; dolayısıyla özgü suç değildir. Ancak organize suç örgütleri aracılığıyla işlenmesi oldukça yaygındır. Mağdur ise doğrudan belirlenemez; suçun mağduru toplumdur.
b. Maddi Unsur:
Suçun oluşabilmesi için uyuşturucu veya uyarıcı maddenin “imali”, “ithali”, “ihracı”, “nakli” veya “satışı” gibi hareketlerden biri ya da birkaçı gerçekleştirilmiş olmalıdır. Bu fiillerin somut olarak ortaya konulması gereklidir.
c. Manevi Unsur:
Suç, yalnızca kasten işlenebilir. Failin kastı, ticari amaçla hareket etmesine dayanmalıdır. Bu yönüyle kullanıcı ile satıcı ayrımı uygulamada kritik öneme sahiptir.
4. Nitelikli Haller ve Cezada Artırım Nedenleri
TCK 188’in 4. fıkrası ve devamı, suçun daha ağır ceza gerektiren hallerini düzenler.
a) Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid ve türevleri, sentetik katinon ve türevleri, sentetik opioid ve türevleri veya amfetamin ve türevleri olması,
b) Üçüncü fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi, hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Yine TCK 188'in 5. Fıkrasında; Suçun, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, verilecek ceza bir kat artırılır
5. Kullanıcı mı, Satıcı mı?
Uygulamada en çok karşılaşılan tartışmalardan biri, yakalanan kişinin yalnızca kullanmak için mi madde bulundurduğu, yoksa satış kastı mı taşıdığıdır. Bu ayrım, TCK 188 ve 191 (kullanıcıya ilişkin madde) açısından ciddi fark yaratır. Yargıtay, bu ayrımı belirlerken maddenin miktarı, paketleme şekli, terazinin varlığı gibi kriterleri dikkate almaktadır. Ayrıca satıcı ile kullanıcı ayrımında, maddi delillerin yeterliliği, tanık beyanlarının güvenilirliği ve failin önceki sicili gibi hususlarda önem arz etmektedir.
6. Sonuç
Uyuşturucu madde ticareti suçu, ciddi ve organize bir suç tipidir. Bu nedenle, soruşturma ve kovuşturma aşamaların tamamında uzman bir avukattan hukuki destek alınması hak kaybı yaşanmaması için son derece elzemdir.
Avukat&Arabulucu
Behman Doğuhan BAYAT