DAVA ŞARTI ARABULUCULUK: UYUŞMAZLIK ÇÖZÜMÜNDE ZORUNLU BİR AŞAMA

 

Giriş

 

Dava şartı arabuluculuk, Türkiye’de yargının etkinliğini artırma amacıyla geliştirilen alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden biridir. Bazı hukuki uyuşmazlıklarda tarafların, dava açmadan önce arabuluculuk yoluna başvurmaları zorunlu hale getirilmiştir. Bu çalışmada, dava şartı arabuluculuğun kapsamı, işleyişi, avantajları ve uygulamada karşılaşılan sorunlar ele alınmakta; çözüm önerileri sunulmaktadır.

 

Anahtar Kelimeler: Arabuluculuk, dava şartı, alternatif uyuşmazlık çözüm yolları, iş hukuku, ticaret hukuku.

 

1. Giriş

 

Geleneksel yargı yollarının zaman ve maliyet bakımından yetersiz kalması, tarafları daha hızlı ve barışçıl çözüm yollarına yönlendirmiştir. Bu çerçevede arabuluculuk, uyuşmazlıkların daha kısa sürede ve dostane biçimde çözümlenmesini hedefleyen bir yöntem olarak hukuk sistemimize girmiştir (Köseoğlu, 2018).

 

2. Dava Şartı Arabuluculuk Kavramı

 

Dava şartı arabuluculuk, bir uyuşmazlıkta tarafların doğrudan mahkemeye başvurmadan önce arabulucuya gitmelerinin zorunlu tutulduğu bir uygulamadır. Bu düzenleme, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile 2018 yılında iş hukukunda başlamış, 2019 yılında 7155 sayılı Kanun ile ticari uyuşmazlıkları da kapsayacak şekilde genişletilmiştir (Çelik, 2020).

 

3. Uygulama Alanları

 

İş Uyuşmazlıkları: İşçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat davalarında dava şartı arabuluculuk zorunludur (İş Mahkemeleri Kanunu m. 3).

 

Ticari Uyuşmazlıklar: Ticari ilişkilerden doğan ve konusu para olan davalarda da arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 7155 sayılı Kanun).

 

Tüketici Uyuşmazlıkları: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle, belirli parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartı haline getirilmiştir (Yılmaz, 2021).

 

4. Uygulamadaki Etkinliği ve Avantajları

 

Dava şartı arabuluculuk süreci, yargılamaların hızlanması, mahkemelerin iş yükünün azalması ve tarafların uzlaşarak daha kalıcı çözümlere ulaşması açısından önemlidir (Dural, 2019). Ayrıca sürecin gizli yürütülmesi tarafların özel hayatını koruma açısından da bir avantaj sağlamaktadır.

 

5. Sonuç ve Değerlendirme

 

Dava şartı arabuluculuk, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin zorunlu hale getirilmesiyle birlikte Türk yargı sistemine önemli bir katkı sunmaktadır. Ancak uygulamanın etkinliği, sürecin iyi yönetilmesi ve tarafların bilinçlendirilmesine bağlıdır. Bu nedenle gerek mevzuat düzeyinde gerekse uygulamada yapısal iyileştirmeler yapılması gereklidir.

​

Avukat&Arabulucu

Behman Doğuhan BAYAT